Iranian Review of Foreign Affairs

Iranian Review of Foreign Affairs

Iran and the SCO in the Architecture of Multipolarity: Sanctions, Transit Power, and Institutional Reordering in Eurasia

Document Type : Original Article

Authors
1 Allameh Tabataba'i University, Tehran-Iran
2 HSSC Department, Pakistan
3 Nusrat Jahan College, Pakistan
10.22034/irfa.2026.580524.1327
Abstract
Iran’s formal accession to the Shanghai Cooperation Organization in July 2023 is a pivotal structural shift in Eurasian geopolitics that aims to mitigate the effects of the West’s comprehensive sanctions regime by creating a parallel multilateral economic architecture. Using a comparative qualitative case study approach, this research examines six dimensions of Iran’s membership in the SCO, including its strategic dependence on China, its decline in regional status relative to the Arab Gulf states, and its distinct implications for five South Asian countries (India, Pakistan, Afghanistan, Bangladesh, Sri Lanka). Three new theoretical frameworks are presented: sanctioned state institutionalism, which emphasizes the disproportionate value of membership in multilateral institutions for countries under comprehensive sanctions; transit-oriented theory, which analyzes Iran’s irreplaceable geographical location on the international North-South corridor as a structural lever beyond political pressures; and dedollarization as a security strategy, which defines financial decoupling from the dollar system as a national security investment. The main findings show that SCO membership brings measurable benefits, including sustained oil exports to China averaging 1.43 million barrels per day and a potential 50 percent reduction in transit costs compared to the Suez Canal route; however, serious challenges remain, including structural imbalances in bilateral trade with China, incomplete implementation of the 25-year Comprehensive Partnership Agreement, and intense pressure on South Asian partners to choose between SCO opportunities and secondary US sanctions. The research suggests that the emigration of more than 1.5 million educated Iranians is the country’s deepest long-term structural vulnerability and that SCO membership is an effective strategic shift, not a comprehensive solution, whose maximization of benefits requires renegotiating with China on industrial parity, activating the North-South corridor, developing non-dollar financial instruments, and systematically investing in the knowledge-based economy.
Keywords
Subjects

Article Title Persian

ایران و سازمان همکاری شانگهای در یک معماری چندقطبی: تحریم‌ها، قدرت ترانزیت و بازآرایی نهادی در اوراسیا

Authors Persian

عطا کریم 1
جاذبه ندرت 2
انیقه وشمه 3
1 دانشگاه علامه طباطبایی، تهران-ایران
2 اداره HSSC، پاکستان
3 دانشکده نصرت جهان، پاکستان
Abstract Persian

پیوستن رسمی ایران به سازمان همکاری شانگهای در ژوئیه ۲۰۲۳، یک تغییر ساختاری محوری در ژئوپلیتیک اوراسیا است که هدف آن کاهش اثرات رژیم تحریم‌های جامع غرب با ایجاد یک معماری اقتصادی چندجانبه موازی است. این تحقیق با استفاده از رویکرد مطالعه موردی کیفی مقایسه‌ای، شش بُعد از عضویت ایران در سازمان همکاری شانگهای، از جمله وابستگی استراتژیک آن به چین، کاهش جایگاه منطقه‌ای آن نسبت به کشورهای عربی خلیج فارس و پیامدهای متمایز آن برای پنج کشور آسیای جنوبی (هند، پاکستان، افغانستان، بنگلادش، سریلانکا) را بررسی می‌کند. سه چارچوب نظری جدید ارائه شده است: نهادگرایی دولت تحریم‌شده، که بر ارزش نامتناسب عضویت در نهادهای چندجانبه برای کشورهای تحت تحریم‌های جامع تأکید می‌کند؛ نظریه ترانزیت محور، که موقعیت جغرافیایی غیرقابل جایگزین ایران در کریدور بین‌المللی شمال-جنوب را به عنوان یک اهرم ساختاری فراتر از فشارهای سیاسی تحلیل می‌کند؛ و دلارزدایی به عنوان یک استراتژی امنیتی، که جدایی مالی از سیستم دلاری را به عنوان یک سرمایه‌گذاری امنیت ملی تعریف می‌کند. یافته‌های اصلی نشان می‌دهد که عضویت در سازمان همکاری شانگهای مزایای قابل اندازه‌گیری، از جمله صادرات پایدار نفت به چین به طور متوسط ​​۱.۴۳ میلیون بشکه در روز و کاهش بالقوه ۵۰ درصدی هزینه‌های ترانزیت در مقایسه با مسیر کانال سوئز را به همراه دارد؛ با این حال، چالش‌های جدی همچنان باقی است، از جمله عدم تعادل ساختاری در تجارت دوجانبه با چین، اجرای ناقص توافق‌نامه مشارکت جامع ۲۵ ساله و فشار شدید بر شرکای جنوب آسیا برای انتخاب بین فرصت‌های سازمان همکاری شانگهای و تحریم‌های ثانویه ایالات متحده. این تحقیق نشان می‌دهد که مهاجرت بیش از ۱.۵ میلیون ایرانی تحصیل‌کرده، عمیق‌ترین آسیب‌پذیری ساختاری بلندمدت این کشور است و عضویت در سازمان همکاری شانگهای یک تغییر جهت استراتژیک مؤثر است، نه یک راه‌حل جامع، که به حداکثر رساندن مزایای آن مستلزم مذاکره مجدد با چین در مورد برابری صنعتی، فعال کردن کریدور شمال-جنوب، توسعه ابزارهای مالی غیردلاری و سرمایه‌گذاری سیستماتیک در اقتصاد دانش‌بنیان است.

Keywords Persian

سازمان همکاری شانگهای
کریدور شمال-جنوب
دلارزدایی
ژئوپلیتیک اوراسیا
نظم جهانی چندقطبی

Articles in Press, Accepted Manuscript
Available Online from 28 July 2026

  • Receive Date 07 May 2026
  • Accept Date 28 July 2026