Document Type : Original Article
Authors
1
Department of European and Eurasian Studies, School of World Studies, University of Tehran
2
Department of Social Science, Farhangian University, Tehran, Iran
10.22034/irfa.2026.590223.1334
Abstract
The contemporary international system, rooted in Western historical experiences and discursive traditions, has entered a period of profound structural crisis, with its governing rules and norms facing increasing challenges. Against the shortcomings of the Western-centered international order, this study explores the intellectual capacities of the Global South, particularly Iran and the Eastern and Eurasian civilizations, to contribute to a more stable and equitable international order. It argues that drawing upon their historical, cultural, and intellectual traditions can provide alternative principles and norms for global governance, fostering a more inclusive, balanced, and peaceful international order. To examine this argument, the study employs Critical Theory, Postcolonial Theory, Constructivism, and the civilizational approach, using qualitative textual analysis to examine non-Western perspectives on International Relations alongside the intellectual traditions of Eastern civilizations. The findings suggest that dialogue among the Iranian-Islamic, Russian, Indian, Chinese, and other Eastern civilizational traditions, together with the societies of the Global South, can strengthen the intellectual foundations for a more just and inclusive international order and enable these actors to play a more meaningful role in shaping its future norms and institutions.
Keywords
Subjects
Article Title Persian
جنوب جهانی و نظم بین المللی: رویکردی ایرانی به بازاندیشی نظری و تمدنی
Author Persian
1
گروه مطالعات اوراسیایی دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران
2
گروه جامعه شناسی، دانشگاه فرهنگیان، تهران
Abstract Persian
نظام بینالمللی که ریشه در تجربهها و رویههای گفتمانی غرب دارد، در دهههای اخیر وارد مرحلهای از بحران فراگیر شده و قواعد و هنجارهای حاکم بر آن با چالشهای بنیادین روبهرو شدهاند. مسئله اصلی این پژوهش آن است که با توجه به مشکلات گسترده ناشی از نظام بینالمللی غربمحور، چه ظرفیتها و امکانهایی برای گذار از این وضعیت وجود دارد. بر این اساس، پرسش اصلی آن است که جنوب جهانی، بهویژه تمدنهای شرقی و اوراسیایی و به طور مشخص تر، تمدن ایرانی و اسلامی چگونه میتوانند در حوزه فکری و نظری در شکلدهی به نظم بینالمللی آینده، مبتنی بر ثبات بیشتر و هنجارهایی عادلانهتر، نقشآفرینی کنند؟ نگارندگان استدلال میکنند که اتخاذ رویکردی متفاوت ــ رویکردی الهامگرفته از تجربههای تاریخی، فرهنگی و فکری جنوب جهانی و تمدنهای شرقی و ایرانی ــ این امکان را فراهم میآورد که با اتکا به سنتها و میراثهای تمدنی متمایز، در تدوین قواعد و هنجارهای منصفانهتر برای نظام بینالملل مشارکت شود. چنین مشارکتی میتواند زمینهساز همزیستی مسالمتآمیزتر دولتها و شکلگیری نظمی بینالمللی فراگیرتر، متوازنتر و باثباتتر باشد. برای بررسی این استدلال، پژوهش حاضر از ظرفیتهای نظری رویکردهای انتقادی، پسااستعماری، سازهانگاری و تمدنی بهره میگیرد و با استفاده از روش تحلیل کیفی متون، به بررسی نظریههای روابط بینالمللِ فراگیرتر و نیز آموزهها و دیدگاههای تمدنهای شرقی میپردازد. یافتههای مقاله نشان میدهد که گفتوگوی میان تمدنها، بهویژه میان سنتهای تمدنی ایرانی ـ اسلامی، روسی، هندی، چینی و دیگر جوامع شرقی و کشورهای جنوب جهانی، میتواند بستر مناسبتری برای نقشآفرینی مؤثر این بازیگران در شکلدهی به نظم بینالمللی آینده و تدوین هنجارهای عادلانهتر فراهم آورد.
کلید واژه ها: نظم بین المللی، تمدن شرقی، نظریه سازه انگاری، نظریه انتقادی، نظریه پسااستعماری
Keywords Persian
جنوب جهانی
نظم بین المللی
تمدن شرقی
نظریه پردازی
