ایرفا irfa rahbord journal راهبرد علمی پژوهشی پژوهشکده تحقیقات راهبردی علوم سیاسی مقاله علمی مجمع تشخیص مصلحت نظام
Iranian Review of Foreign Affairs

Iranian Review of Foreign Affairs

Strategic Patience or Strategic Shift? Analyzing Iran's Regional Diplomacy in the Post-Abraham Accords Era

Document Type : Original Article

Author
Jamal UDDIN CHoudhury
Assistant Professor of Political Science, Patharkandi College, Patharkandi, India
10.22034/irfa.2025.525595.1289
Abstract
This article investigates the evolving trajectory of Iran’s regional diplomacy in the aftermath of the Abraham Accords (2020), which marked a major shift in Middle Eastern geopolitics by initiating normalization between Israel and several Arab states. The central inquiry of this study is whether the Islamic Republic of Iran continues to uphold its long-standing doctrine of "strategic patience" or is transitioning toward a new, more adaptive diplomatic doctrine in response to emerging regional alignments. Drawing on a qualitative analysis of official policy statements, regional diplomatic developments, and doctrinal texts in Persian and Arabic, this study examines Iran’s evolving strategy through the dual lenses of geopolitical realism and Islamic theological frameworks—especially the doctrine of Velayat-e Faqih (Guardianship of the Jurist). The article argues that Iran’s foreign policy posture reflects a hybrid model: while ideological commitments to anti-Zionism and Islamic solidarity remain strong, there are growing signs of pragmatic engagement, particularly in Iran’s overtures toward Saudi Arabia, the UAE, and Iraq. This pragmatic turn is framed within Shiite concepts such as maslahat (public interest) and hikmah (strategic wisdom), allowing Tehran to recalibrate without abandoning core ideological principles. The findings reveal a nuanced shift toward a dual-track strategy that combines deterrence with diplomacy, resistance with regional dialogue. This approach enables Iran to navigate its theological commitments while responding to shifting regional dynamics. The article contributes to the broader discourse on the intersection of religion and foreign policy in the Middle East and offers insights into how revolutionary states adapt in a transforming international environment.
Keywords
foreign policy doctrine
Velayat-e Faqih
strategic recalibration
regional diplomacy
Islamic geopolitics
Subjects

Article Title Persian

صبر استراتژیک یا تغییر استراتژیک؟ تحلیل دیپلماسی منطقه‌ای ایران در دوران پس از توافقات ابراهیم

Author Persian

جمال چودری
استادیار علوم سیاسی ، کالج پاتارکاندی ، پاتارکاندی ، هند
Abstract Persian

چکیده:
این مقاله به بررسی تحولات دیپلماسی منطقه‌ای جمهوری اسلامی ایران پس از توافقات ابراهیم (۲۰۲۰) می‌پردازد؛ توافقاتی که نقطه عطفی در نظم ژئوپلیتیکی خاورمیانه ایجاد کرده و آغازگر روند عادی‌سازی روابط میان اسرائیل و چند کشور عربی بوده‌اند. پرسش اصلی مقاله این است که آیا ایران همچنان به دکترین دیرپای «صبر استراتژیک» پایبند است یا به‌سوی یک تغییر راهبردی جدید در حال حرکت است. این پژوهش با استفاده از روش تحلیل کیفی و با تکیه بر بیانیه‌های رسمی، تحولات دیپلماتیک منطقه‌ای، و منابع دکترینال فارسی و عربی، به بررسی این مسئله از منظر واقع‌گرایی ژئوپلیتیکی و مبانی الهیاتی شیعی، به‌ویژه نظریه ولایت فقیه، می‌پردازد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که سیاست خارجی ایران مدل ترکیبی از تعهدات ایدئولوژیک و محاسبات عمل‌گرایانه را دنبال می‌کند. در حالی که اصول ضد صهیونیستی و همبستگی اسلامی حفظ شده‌اند، نشانه‌هایی از انعطاف‌پذیری دیپلماتیک در تعاملات با کشورهای منطقه مانند عربستان سعودی، امارات متحده عربی و عراق مشاهده می‌شود. این چرخش عمل‌گرایانه با استفاده از مفاهیمی چون «مصلحت» و «حکمت» در فقه شیعه توجیه می‌شود. در نتیجه، جمهوری اسلامی راهبردی دوگانه را اتخاذ کرده است که تلفیقی از بازدارندگی و تعامل دیپلماتیک، و مقاومت همراه با گفت‌وگوی منطقه‌ای را در بر می‌گیرد. این مقاله در تلاش است تا با تحلیل پیوند دین و سیاست خارجی در خاورمیانه، درک عمیق‌تری از نحوه تطبیق دولت‌های انقلابی با نظم منطقه‌ای در حال تحول ارائه دهد.

Keywords Persian

دکترین سیاست خارجی
ولایت فقیه
بازتنظیم استراتژیک
دیپلماسی منطقه‌ای
ژئوپلیتیک اسلامی
Alagha, J. E. (2011). Hizbullah’s Identity Construction. Amsterdam University Press.
Al-Ali, Z. (2023). Post-conflict Governance in the Arab World. Routledge.
Alfoneh, A. (2022). Iran’s Military Influence in Iraq. Middle East Policy, 29(1), 45-53.
Barzegar, K. (2022). Iran and the Changing Regional Order. Iranian Studies, 55(1), 35–48.
Cordesman, A. H. (2022). Iran’s Military Forces and Warfighting Capabilities. CSIS Press.
Dehghanpisheh, B. (2022). Shia Clerical Networks and Iran’s Soft Power. Journal of Islamic Studies, 33(2), 97–110.
Ehteshami, A. (2023). The Raisi Administration and Iran's Gulf Policy. The Middle East Journal, 77(1), 27-41.
Fulton, J. (2021). China and Iran’s Comprehensive Strategic Partnership. Atlantic Council.
Guzansky, Y. (2021). Israel and the Gulf States: Normalization and Security Cooperation. Strategic Assessment, 24(2), 78–85.
Haddad, F. (2023). Sectarianism in Iraq: Beyond the Myths. Oxford University Press.
Heydarian, R. J. (2021). Iran’s Role in Post-Conflict Syria. Asian Affairs, 52(1), 62–74.
Juneau, T. (2019). Iran’s Policy Towards the Houthis in Yemen. International Affairs, 95(2), 43–55.
Kadhim, A. (2023). Iran’s Strategic Depth in Iraq. Middle Eastern Studies, 59(1), 98–111.
Keddie, N. R. (2020). Modern Iran: Roots and Results of Revolution. Yale University Press.
Khamenei, A. (2020, September 1). Speech on the Abraham Accords. Retrieved from www.khamenei.ir
Khamenei.ir. (2023). Iran’s Neighbourhood Policy Explained. Retrieved from www.khamenei.ir
Khosrokhavar, F. (2015). Political Islam and the New Middle East. Oxford University Press.
Lacroix, S. (2019). Iran’s Religious Diplomacy in Syria. Religion and Politics, 6(2), 111–122.
Mabon, S. (2017). Saudi Arabia and Iran: Power and Rivalry in the Middle East. I.B. Tauris.
Mabon, S. (2024). Shifting Alliances in the Middle East. International Politics Review, 12(1), 86–90.
Mehr News. (2021, October 10). Iran Warns Against Israeli Presence in the Gulf. www.mehrnews.com
Momen, M. (2015). An Introduction to Shi‘i Islam. Yale University Press.
Motahhari, M. (1975). Understanding Islamic Thought. Tehran: Sadra.
Nasr, V. (2006). The Shia Revival: How Conflicts within Islam Will Shape the Future. Norton.
Norton, A. R. (2021). Hezbollah: A Short History. Princeton University Press.
Phillips, C. (2018). The Battle for Syria: International Rivalry in the New Middle East. Yale University Press.
Sachedina, A. (2001). The Islamic Roots of Democratic Pluralism. Oxford University Press.
Sadjadpour, K. (2021). Iran’s Ideological Power Projection. Carnegie Endowment.
Shayegan, D. (2006). Cultural Schizophrenia: Islamic Societies Confronting the West. Syracuse University Press.
Taremi, K. (2021). Iran and Arab Public Opinion Post-Abraham Accords. Arab Studies Quarterly, 43(3), 70–79.
Vakil, S. (2023). Iran’s Regional Diplomacy under Raisi. Chatham House Report.
 
Iranian Review of Foreign Affairs
Volume 15, Issue 2 - Serial Number 40
December 2024
Pages 351-368

  • Receive Date 23 September 2024
  • Revise Date 23 October 2024
  • Accept Date 25 November 2024