ایرفا irfa rahbord journal راهبرد علمی پژوهشی پژوهشکده تحقیقات راهبردی علوم سیاسی مقاله علمی مجمع تشخیص مصلحت نظام
Iranian Review of Foreign Affairs

Iranian Review of Foreign Affairs

تحلیل تماتیک سناریوهای محتمل در روابط ایران و امریکا در دوره دوم ترامپ از منظر نخبگان دانشگاهی ایران

نوع مقاله : Original Article

نویسندگان
1 استادیار علوم سیاسی دانشگاه بجنورد، خراسان شمالی، ایران
2 دانشیار، گروه روانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران
10.22034/irfa.2026.572934.1320
چکیده
تشدید تنش بین ایران و امریکا به خاطر این است که ایران اصرار دارد، غنی‌سازی را در خاک خود ادامه دهد و نظارت سفت‌وسخت آژانس را نیز بپذیرد. دولت ترامپ نیز به دنبال توافق بلندمدت با ایران است. هدف پژوهش حاضر بررسی سناریوهای محتمل در روابط ایران و امریکا بر اساس دیدگاه نخبگان دانشگاه‌های ایران است. با توجه به ماهیت اکتشافی پژوهش حاضر، رویکرد کیفی و روش تحلیل تماتیک اختیار شده است.میدان مطالعه نخبگان دانشگاه‌های ایران است که طی آن با 25 نفر از آن‌ها مصاحبه نیمه ساختاریافته به عمل آمد. برمبنای یافته‌های این پژوهش چهار سناریو مشخص شد: 1-سناریو تشدید تنش8 نفر از 25 نفر یعنی 32% مصاحبه شوندگان با احتمال نسبی تحقق 70 تا 80 درصد آن را سناریو ارجح دانستند؛ 2- سناریو نه جنگ و نه صلح 7 نفر از 25 نفر یعنی 28% مصاحبه شوندگان با احتمال نسبی تحقق 70 تا 80 درصد آن را سناریو ارجح دانستند،؛3-سناریو توافق محدود، 6نفر از 25 نفر یعنی 24% مصاحبه شوندگان با احتمال نسبی تحقق 70 تا 80 درصد آن را سناریو ارجح دانستند و 4-سناریو صلح و رفع همه تحریم‌ها 4 نفر از 25 نفر یعنی 16% مصاحبه شوندگان با احتمال نسبی تحقق 70 تا 80 درصد آن را سناریو ارجح دانستند. توافق محدود در مورد مسئله هسته‌ای(سناریو سوم) همواره مدنظر ایران بوده است. در شرایط فعلی سناریو سوم برای دو طرف کم‌هزینه است و می‌تواند اهداف امریکا را نیز بدون توسل به‌زور تأمین نماید؛ اما مشکل اصلی در حال حاضر این است که امریکا تمایل ندارند ایران ظرفیت هسته‌ای داشته باشد ؛چون نگران است در آینده به‌سوی بازدارندگی هسته‌ای پیش برود و موازنه قدرت را در منطقه به نفع خود تغییر دهد. بعد از جنگ 12 روزه، امریکا به دنبال تعیین تکلیف مسئله غنی‌سازی در ایران است و تا این مسئله بین ایران و امریکا حل‌وفصل نشود، احتمال تشدید تنش، یعنی سناریو اول خیلی زیاد ارزیابی می شود.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

Abu al-Qasim, M. H., & Al-Sulami, S. (2025). The future of Iran's nuclear program under Trump's coercive diplomacy. Retrieved from https://rasanah-iiis.org/english/wp-content/u
Alizadeh, A. A. (2009). The roots of the conflict between Iran and America. Bi-Quarterly Journal of Religious Anthropology, 6(21). Retrieved from https://raj.smc.ac.ir/article_2613.html (In Persian)
Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101.
Choudhury, J. U. (2025). Strategic patience or strategic shift? Analyzing Iran's regional diplomacy in the post-Abraham Accords era. Iranian Review of Foreign Affairs, 15(2), 351–368.
Esfandiari, H., & Jamshidi, M. (2015). Discursive conflict in the fundamentals of foreign policy of the United States of America and the Islamic Republic of Iran. Quarterly Journal of Islamic Revolution Studies. Retrieved from https://irsj.ihu.ac.ir/article_200194.htm (In Persian)
Inat, K. & et al. (2025). Iran–US negotiations: Core dynamics, expectations, and scenarios. Retrieved from https://www.setav.org/en/iran-us-negotiations-core-dynamics-expectations-
Mottaqi, E. (2006). The conflict of two ideologies: Examining the pattern and process of American confrontation against Iran. Zamaneh Quarterly, 5(44). Retrieved from https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/ (In Persian)
Nikunhad, A. & et al. (2022). Future scenarios of Iran-US relations in a five-year horizon based on a scenario writing approach. Quarterly Journal of Future Studies of the Islamic Revolution, 2(3). Retrieved from https://fsir.ihu.ac.ir/article_206921.html (In Persian)
Rahimi, F. S., & Izadi, F. (2026). Iran-United States relations after the Islamic Revolution: A failure of detente. Iranian Review of Foreign Affairs, 16(1), 35–54.
Rahimi, R. (2019). Trump's nationalism in the context of the Jacksonian tradition and its impact on Iran-US tensions. Quarterly Journal of World Politics, 8(3), Serial 29. Retrieved from https://interpolitics.guilan.ac.ir/article_3910.html (In Persian)
Rahimi, R. (2024). Analysis of America's containment policy toward Iran with emphasis on the Biden era. Politics Quarterly, 54(2). https://doi.org/10.22059/JPQ.2024.338979.1007927 (In Persian)
Sazian, M. R., & Shafiei, N. (2017). Outlook for Iran-US relations until 2030: Possible scenarios. World Politics, 6(4). Retrieved from https://interpolitics.guilan.ac.ir/article_2789.html (In Persian)
Sharif, H. (2025). Exploring possible scenarios for Iran's return to nuclear negotiations. Retrieved from https://futureuae.com/azdare.php/Mainpage/Item/10102/t
Toossi, S. (2025). Four scenarios for war and peace with Iran. Retrieved from https://responsiblestatecraft.org/us/US-Iran-war/
Wendt, A. (1999). Social theory of international politics. Cambridge: Cambridge University Press.
Wendt, A. (2015). Quantum mind and social science. London: Cambridge University Press.

  • تاریخ دریافت 01 آبان 1404
  • تاریخ بازنگری 04 آذر 1404
  • تاریخ پذیرش 01 دی 1404