ایرفا irfa rahbord journal راهبرد علمی پژوهشی پژوهشکده تحقیقات راهبردی علوم سیاسی مقاله علمی مجمع تشخیص مصلحت نظام
Iranian Review of Foreign Affairs

Iranian Review of Foreign Affairs

سلاح‌های هسته‌ای و تأثیر آنها بر صلح و امنیت بین‌المللی؛ مطالعه موردی: نحوه مواجهه اسرائیل، به عنوان یک نهاد هسته‌ای، با ایران

نویسنده
الهام رسولی ثانی آبادی، دانشیار دانشکده حقوق، علوم سیاسی و تاریخ، دانشگاه یزد، یزد، ایران
10.22034/irfa.2026.245173
چکیده
هدف اصلی این پژوهش بررسی اثرات تثبیت‌کننده یا بی‌ثبات‌کننده سلاح‌های هسته‌ای بر صلح و امنیت بین‌المللی است، با تمرکز بر مفهوم بازدارندگی هسته‌ای و مفروضات زیربنایی آن، گونه‌شناسی رفتار دولت‌های هسته‌ای، و تحلیل گرایش آن‌ها به تجاوز یا خویشتن‌داری. بر این اساس، پرسش اصلی پژوهش این است که: آیا سلاح‌های هسته‌ای از طریق ایجاد احساس امنیت بیشتر در دولت‌ها، از بروز درگیری‌ها جلوگیری می‌کنند؟ یا اینکه با توانمند ساختن دولت‌ها برای پذیرش ریسک بیشتر در منازعات میان‌دولتی، درگیری‌های بیشتری را برمی‌انگیزند؟ به عبارت دیگر، سلاح‌های هسته‌ای و قابلیت‌های مرتبط با آن‌ها چه تأثیری بر تمایل دولت‌های دارای این سلاح‌ها برای اقدام به جنگ علیه رقبای خود دارند؟ در پاسخ به این پرسش، فرضیه پژوهش این است که سلاح‌های هسته‌ای ذاتاً ابزارهای تجاوز یا بازدارنده درگیری نیستند، بلکه آنچه اهمیت دارد، معنایی است که رهبران به این سلاح‌ها می‌بخشند. بنابراین، در ارزیابی ماهیت آثار تثبیت‌کننده یا بی‌ثبات‌کننده سلاح‌های هسته‌ای، باید همزمان به دو عامل معنایی توجه کرد: تمایل به ریسک‌پذیری یا تحمل ریسک «صفر» تصمیم‌گیرندگان در مواجهه با بحران، و همچنین اهمیت اعتبار و حیثیت دولت هسته‌ای. بدین ترتیب، قدرت بازدارندگی سلاح‌های هسته‌ای - چه از طریق توازن هسته‌ای و چه از طریق برتری هسته‌ای - از این دو عامل معنایی تأثیر می‌پذیرد. این پژوهش از نوع کیفی و تبیینی است و در بخش تجزیه و تحلیل داده‌ها، از روش مطالعه موردی با تمرکز بر نحوه مواجهه اسرائیل به‌عنوان یک نهاد هسته‌ای با جمهوری اسلامی ایران استفاده خواهد شد.
کلیدواژه‌ها