ایرفا irfa rahbord journal راهبرد علمی پژوهشی پژوهشکده تحقیقات راهبردی علوم سیاسی مقاله علمی مجمع تشخیص مصلحت نظام
Iranian Review of Foreign Affairs

Iranian Review of Foreign Affairs

دیاسپورا در عصر جهانی‌شدن؛ مطالعه موردی دیاسپورای ایرانی در آمریکا

نوع مقاله : Original Article

نویسندگان
1 دانشیار، گروه مطالعات منطقه‌ای، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 پژوهشگر، دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، تهران، ایران
10.22034/irfa.2026.529416.1291
چکیده
دیاسپورا، که به‌عنوان پراکندگی جمعیت یک ملت در ورای مرزهای سرزمین مادری تعریف می‌شود، در عصر جهانی‌شدن اهمیتی فزاینده یافته است. گسترش شبکه‌های ارتباطی جهانی این امکان را برای جوامع مهاجر فراهم ساخته تا پیوندهای فرهنگی، هویتی و سیاسیِ مستحکمی با کشور مبدأ خود حفظ کنند و بدین‌سان، به کنشگران فراملی در عرصه روابط بین‌الملل بدل شوند. دیاسپورای ایرانی—به‌ویژه در ایالات متحده آمریکا—از برجسته‌ترین اجتماعات ایرانیان مهاجر به شمار می‌رود؛ به‌طوری که بیش از یک میلیون نفر با تبار ایرانی در آمریکا سکونت دارند و بسیاری از آنان پس از انقلاب اسلامی ۱۹۷۹ از ایران مهاجرت کرده‌اند. این پژوهش به بررسی نقش سیاسی دیاسپورای ایرانی در ایالات متحده در بستر جهانی‌شدن می‌پردازد. پرسش اصلی تحقیق آن است که دیاسپورای ایرانی چگونه به‌مثابه یک کنشگر سیاسی فراملی عمل می‌کند و این نقش را چگونه می‌توان در چارچوب نظری جهانی‌شدن تفسیر کرد. فرضیه تحقیق بر آن است که هویت دیاسپورایی، هنگامی که در گذر نسل‌ها تداوم یابد، می‌تواند به بسیج سیاسی منجر شود، به‌ویژه اگر با دسترسی به منابع قدرت نرم همچون شبکه‌های نخبگان، سرمایه اقتصادی و نفوذ فرهنگی همراه باشد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهند که دیاسپورای ایرانی-آمریکایی از دهه‌ها کناره‌گیری سیاسی عبور کرده و به کنشگری فزاینده، صریح و سازمان‌یافته در تأثیرگذاری بر سیاست آمریکا در قبال ایران بدل شده است. این کنشگری از رهگذر تلاش‌های لابی‌گری، فعالیت‌های رسانه‌ای و مشارکت مدنی، در شکل‌دادن به روایت‌ها و دستورکارهای سیاستی نقش‌آفرین بوده است. بااین‌حال، شکاف‌های درونی و هویت‌های گسسته، همچنان موانعی در مسیر اعمال نفوذ سیاسی یکپارچه به‌شمار می‌روند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

  • تاریخ دریافت 19 خرداد 1404
  • تاریخ پذیرش 09 خرداد 1405