ایرفا irfa rahbord journal راهبرد علمی پژوهشی پژوهشکده تحقیقات راهبردی علوم سیاسی مقاله علمی مجمع تشخیص مصلحت نظام
Iranian Review of Foreign Affairs

Iranian Review of Foreign Affairs

مقایسه نقش میانجیگری ایران و روسیه در بحران قره باغ

نوع مقاله : Original Article

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حقوق بین‌الملل عمومی، گروه حقوق عمومی و بین‌الملل، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران.
2 استادیار، گروه روابط بین الملل، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران
3 استادیار، گروه روابط بین الملل، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران.
چکیده
بحران قراباغ، مهم ترین و طولانی ترین مناقشه باقی مانده پس ‌از فروپاشی شوروی در منطقه قفقاز است. باوجود ارائه ‏راه‌حل‌ها و مذاکرات انجام‌شده میان دولت‌های جمهوری آذربایجان و ارمنستان، همچنین طرح‌ها و نشست‌های بازیگران منطقه‌ای و ‏بین‌المللی، این بحران همچنان حل‌نشده باقی مانده است. این پژوهش درصدد پاسخ به این سوال است که میانجیگری به عنوان یکی از روش های حل و فصل اختلافات بین المللی در حقوق بین الملل چه نقشی در حل و فصل منازعات منطقه ای به ویژه منطقه قره باغ داشته است؟ و در پاسخ به این سوال فرضیه ای که مطرح شده به این صورت می باشد: با مطالعه آثار و منابع موجود به نظر می رسد میانجیگری به عنوان یکی از نیازهای اساسی و بنیادین حل و فصل اختلافات بین المللی نقش مهمی در کاهش اختلافات منطقه ای به ویژه در بحران قره باغ داشته است. بر اساس یافته های تحقیق در طی بحران قراباغ، بازیگران منطقه‌ای ‏و بین‌المللی، دیدگاه‌های مختلفی درباره شیوه‌های حضور ایران در آسیای مرکزی و به ‌خصوص قفقاز جنوبی مطرح ‏کرده‌اند. در این بحران، ایران تاکنون سیاست بی‌طرفی درپیش گرفته است. با این حال همواره شاهد بوده‌ایم که قدرت‌های ‏مداخله‌گر ازجمله روسیه، امریکا و ترکیه سعی کرده اند نقش ایران را در منطقه تضعیف کنند، حال آنکه باید جمهوری اسلامی ایران را در موضع یکی ‌از همسایگان مرزی بازیگری جدی و مهم در این بحران تلقی کرد. میانجیگری به عنوان یک رویه حقوقی و سیاسی برای حل و فصل اختلافات بین المللی از تاریخ طولانی در فرهنگ های مختلف از جمله فرهنگ اسلامی برخوردار می باشد. در این چارچوب جمهوری اسلامی ایران بنا بر آموزه های دینی و همچنین مصالح دولت اسلامی در دو مناقشه مهم بین المللی اقدام به میانجیگری کرده است. براین اساس جمهوری اسلامی ایران در مناقشه قره باغ با توجه به فراهم بودن زمینه میانجی گری، و آمادگی طرفین مناقشه، تلاش کرد با استفاده از پیشتوانه های فرهنگی و سوابق تاریخی مشترک با طرفیت مناقشه, از این ظرفیت ها جهت حل و فصل مناقشه بهره ببرد. نتایج تحقیق نشان می دهد که بحران قره باغ با توجه به چندلایه بودن، تداوم و پایداری بحران، تعدد بازیگران و تعقیب اهداف ژئوپلیتیکی خاص توسط میانجی گران ابعاد پیچیده ای به خود گرفته است. ایران نیز بر اساس ماتریس پیچیده بحران و نیز الزامات ژئوپلیتیکی خاص خود اهداف مختلفی را پیگیری می کند: از تشکیل ائتلاف سه گانه بین آذربایجان، ارمنستان و ترکیه جلوگیری کند، مانع از گسترش بحران به سمت مرزهای خود شود و در نهایت، نقش بازدارنده ای در باب حضور بازیگران فرامنطقه ای مانند اسرائیل و آمریکا در کنار مرزهای خود داشته باشد. روسیه به‌عنوان یکی از بازیگران اصلی این صحنه، از آغاز و به نوعی در پیدایش و تداوم روند بحران مشارکت داشته است. هر چند روسیه با قره‌باغ پیوند فضایی- جغرافیایی مستقیم ندارد، اما در منطقه نقش تعیین کننده‌ای دارد و خواهد داشت. روند فعلی حاکی از این است که روسیه پس از تلاش‌های آمریکا برای کم رنگ‌تر کردن نفوذ این دولت در قفقاز جنوبی بر فعالیت‌های دیپلماتیک خود افزوده است و بعد از جنگ آگوست 2008 گرجستان در اوستیای جنوبی و کنترل اوضاع با جدیت بیشتری مسائل قفقاز را دنبال می‌کند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

Afshordi, Mohammad Hossein (2002). Caucasus geopolitics and foreign policy of the Islamic Republic of Iran, Tehran, AJA University of Command and Staff.
Aghamohamnadi, Ebrahim & Aghamirlu, Ali (2017). A study on the Nagorno-Karabakh conflict from the perspective of nations’ self-determination right, the historical study of war. Vol.1, No. 2.
Ahmadi, Hamid (2020). Crisis in the Caucasus and national security of Iran, a case about Katabakh conflict, Scientific Research and Muddle East Strategic Studies Center.
Ahmadvand, Iman (2020). Karabakh conflict and the foreign policy of Iran, AsrIran site.
Bayuasi Nammeiluki and Nursrat-Jahan Abubakr, Dispute Settlement in the Oil and Gas Industry, Journal of Energy Technology and Policy. Vol. 6. No. 4.
Brown, E. & Silver, A. (2020). Continuity and Change in the Caucasus Conflict Zone. International Affairs, 96(3), 675-693.
Davies, R. (2018). Ethnic Conflict and Territorial Politics in the Post-Soviet Space. Yale University Press.
Ehsaninejad, M. (2019). Geopolitical analysis of the legal and political dimension of the Nagorno-Karabakh conflict. Vol. 2, No. 4.
Ekhbari, Mohammad (2020). The geopolitical consequences of the Karabakh crisis on the relations of the Islamic Republic of Iran in the Caucasus. Political arrangement of space.
Ghaempanah, Hamid (2011). Conflict and cooperation in Iran-Turkey relations after the Cold War (1989-2008), Political Studies, vol. 3, No. 11.
Ghafari, O., Veisinejad, O. A. & Taghipour, M. (2012). Karabakh conflict and its effect on national security of Iran. Journal of Security Research, 11(39).
Ghafari, Omid; Veisinejad, Omid Ali & Taghipour, Mohammad (2012). Karabakh conflict and its effect on national security of Iran, Journal of Security Research, vol. 11, No. 39.
Hajarian, Ehsan; Hajarian, Mohammad Hossein & Golduzian, Iraj (2019). Criminal mediation in Iran and Germany, Journal of Political and International Studies. Vol. 10, No. 41.
Hatami, Mohammad Reza (2017). Turkey’s geopolitics discourse in fragmented Middle East spaces. Quarterly of Political Research in Islamic World. Vol. 7, No. 2.
Jamshidi, S. (2010). South Caucasus regional integration: Obstacles and challenges from the viewpoint of the Islamic Republic of Iran. Studies of International Relations Journal, 3(12).
Jamshidi, Soraya (2010). South Caucasus regional integration: Obstacles and challenges from the viewpoint of the Islamic Republic of Iran. Studies of international relations journal, 3(12).
Johnson, L. (2021). Diplomacy and Conflict in the Post-Soviet Space. Routledge Studies in Conflict Resolution.
Jokar, Ali (2020). Leading role of Russia in Karabakh ceasefire agreement and its consequences, Institute for political and international studies.
Kazemi, Ahmad (2005). Failure of Azerbaijan’s NATOism policy, diplomatic.
Kharazi, Kamal (2001). Our foreign policy: Kamal Kharazi’s lectures, the Minister of Foreign Affairs ( from 8th September 1997 to 10th July 2001). Vol. 1 ( Tehran, Institute for political and international studies.
Momeni, Majid Reza & Moadab, Behrang (2018). The role of international Organizations in Karabakh ceasefire agreement, the first international peace studies.
Najafzadeh, T. (1996). Effective factors on formation and continuation of Karabakh crisis. School of International Relations.
Najafzadeh, Tohid (1996). Effective factors on formation and continuation of Karabakh crisis, B.A thesis, School of International Relations.
Oliker, O. (2003). Faultlines of conflict in Central Asia and the South Caucasus. [Translated by Mahmoud Reza Golshan].
Oliker, Olga (2003). Faultlines of conflict in Central Asia and the South Caucasus. Translated by Mahmoud Reza Golshan.
Razavi, Salman (2020). Karabakh conflict, main players. Society for the Defence of Palestinian Nation.
Shafaei, Amanollah (2009). The effect of Islamic Republic of Iran on political development, political sciences, vol. 12, No. 48.
Smith, J. (2019). The Legacy of the Soviet Union's Geopolitical Strategies: The Case of Nagorno-Karabakh. European Journal of International Relations, 25(2), 456-481.
Vaezi, M. (2007). Mediation in international conflict as mediation on a model for the Islamic Republic of Iran in Tajikistan and Karabakh crisis. Mofid Journal, 13(61).
Vaezi, Mahmoud (2007). Mediation in international conflict as mediation on a model for the Islamic Republic of Iran in Tajikistan and Karabakh crisis, Name Mofid, vol. 13, No. 61.
Valigholizadeh, Ali (2010). A study on the effects of normalization of Turkey-Armenia relations on Turkey-Azerbaijan relations, Journal of Asia and Caucasus studies.
Zahrani, Mostafa & Faraji Lohesara, Taymour (2013). International interests of continuation of the crisis in Karabakh. Central Asia and Caucasus journal. No. 83.
Zaki Pasha, Yashar & Pashaloo, Ahad (2017). Mediation performance of the Islamic Republic of Iran in the geopolitical crisis of Karabakh. Journal of Geography. No. 53.
Zarei, R. (2014). Investigation of humanitarian violations in Karabakh conflict by emphasizing on Western governments' approach. M.A. thesis, Islamic Azad University of Tehran.
Zarei, Ramin (2014). Investigation of humanitarian violations in Karabakh conflict by emphasizing on Western governments’ approach, M.A thesis, Islamic Azad University of Tehran, supervisor: Ebrahim Mosazadeb.
دوره 14، شماره 1 - شماره پیاپی 37
اردیبهشت 1402
صفحه 153-164

  • تاریخ دریافت 13 شهریور 1402
  • تاریخ بازنگری 09 تیر 1403
  • تاریخ پذیرش 01 مرداد 1403