ایرفا irfa rahbord journal راهبرد علمی پژوهشی پژوهشکده تحقیقات راهبردی علوم سیاسی مقاله علمی مجمع تشخیص مصلحت نظام
Iranian Review of Foreign Affairs

Iranian Review of Foreign Affairs

تحلیل بازنمایی ایران در آثار منتخب مؤسسه ایران‌شناسی اتریش: دیدگاه پسااستعماری

نوع مقاله : Original Article

نویسنده
استادیار دانشکده زبان‌ها و ادبیات خارجی، دانشگاه تهران
چکیده
ایران‏شناسی به ‏مثابه شاخه ‏ای از شرق‏ شناسی، همواره مورد توجه محافل علمی غربی بوده است. این پژوهش با هدف بررسی رابطه بین فعالیت‏های پژوهشی مؤسسه ایرانشناسی اتریش و نظریات پسااستعماری ادوارد سعید انجام شده است. پرسش اصلی پژوهش این است که آیا فعالیت‏های پژوهشی این مؤسسه با نظریات سعید مبنی بر استعماری ‏بودن شرق‏شناسی هم‏خوانی دارد یا خیر. فرضیه پژوهش این است که فعالیت‏های پژوهشی مؤسسه ایرانشناسی اتریش، لزوماً جهت‏گیری استعماری نداشته و با نظریات سعید هم‏خوانی ندارد. برای آزمون این فرضیه، 4 کتاب منتخب موسسه به شیوه «تحلیل محتوای هدایت‏شده» بر پایه ساخت «ماتریس مقوله‏های پژوهش» که از نظریه پسااستعمارى (شرق شناسى) سعید استخراج شده است، تحلیل شده‏اند. در ستون‎های این ماتریس، چهار حیطه بازنمایی «سیاست»، «جامعه»، «فرهنگ» و «مذهب» و در ردیف‌های آن، شش مقوله دووجهی (مثبت و منفی) «تشابه-تفاوت»؛ «همسانی-فروتری»؛ «همگرایی-واگرایی درونی»؛ «همگرایی-واگرایی بیرونی»؛ «پیشرفت-عقب ماندگی» و «آزادی-استبداد» از یکدیگر متمایز شده‏اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که ایران در آثار منتخب مؤسسه ایران‏شناسی اتریش در هر چهار حوزه سیاست، جامعه، فرهنگ و مذهب به‏شکل مثبت بازنمایی شده است. بنابراین به‏نظر می‌رسد که فعالیت‌های علمی-پژوهشی مؤسسه ایران‌شناسی اتریش در سده بیست‌ویکم با گفتمان پسااستعماری ادوارد سعید در نقد شرق‌شناسی هم‌خوانی زیادی نداشته و تفاوت‌های مهمی در نگرش‌ها و رویکردها مشاهده می‌شود. با این همه، از آنجاکه نظریه سعید عمدتاً بر پایه تحلیل آثار شرق‏شناسان تبعه قدرت‏های استعماری -که عمدتاً انگلیسی‏زبان بودند- بنا شده است، نتایج پژوهش حاضر را نمی‏توان در تضاد با نظریه وی دانست. از این رو بهتر است عنوان داشت که نظریه سعید به آثار مستشرقین آلمانی‏زبان یا دست‏کم آثار پژوهشی مؤسسه ایران‏شناسی اتریش، قابل‏تعمیم نیست.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


Persian

Ghasemi, S. (2015). Iranology in Austria. Foreign Relations History, 16(63), 127-150. (In Persian)
Rastegar, N. (2006). Science and Literature: Oriental Studies and Iranian Studies at the Austrian Academy of Sciences. Monthly Report, 166(5), 75-76. (In Persian)
Rastegar, N. (2014). Iranology in Austria. Great Islamic Encyclopedia, available at: https://www.cgie.org.ir/fa/news/ 10951. (In Persian)
 

English

Bullock, A.; Trombley, S. & Lawrie, A. (1999). The New Fontana Dictionary of Modern Thought. New York: Harper Collins.
Catanzaro, M. (1988). Using Qualitative Analytical Techniques. In P. Woods and M. Catanzaro (Eds.). Nursing Research: Theory and Practice (pp. 437-456). New York: Mosby Company.
Fragner, B. G. (1987). Islamic‐Iranian Studies and Studies Concerning Iran in the Islamic Period in German‐Speaking Countries: Federal Republic of Germany, German Democratic Republic, Austria, and Switzerland, Iranian Studies, 20(2-4), 53-98. DOI: 10.1080/00210868708701697.
Ghaderi, F. (2018). Iran and Postcolonial Studies: Its Development and Current Status. Interventions, 20(4), 455–469. doi: 10.1080/1369801X.2018.1487797.
Hall, S. (1997). Cultural Representations and Signifying Practices (Culture, Media and Identities Series). London: Sage Publications & Open University.
Lewıs, B. & Churchill, B. E. (2012). Notes on a Century: Reflections of a Middle East historian. New York: Viking/Penguin Group.
Mayring, P. (2000). Qualitative Content Analysis. Forum: Qualitative Social Research, 1(2), 1-10, doi: 10.17169/fqs-1.2.1089.
Panaino, A. (2021). The "River of Fire" and the "River of Molten Metal": A Historico-Theological Rafting Through the Rapids of the Christian and Mazdean Apokatastatic Falls. Austria: Austrian Academy of Sciences Press.
Rota, G. (2009). Under Two Lions: On the Knowledge of Persia in the Republic of Venice (ca. 1450‒1797). Vienna: Austrian Academy of Sciences Press.
Said, E. (1978). Orientalism. London: Penguin Books.
 

Deutsch

Escher, A. (2011). Die geographische Gestaltung des Begriffs Orient im 20. Jahrhundert. Im B. Schnepel, G. Brands und H. Schönig (Hrsg.). Orient - Orientalistik - Orientalismus: Geschichte und Aktualität einer Debatte (ss. 123-150). Bielefeld: Transcript Verlag.
Klemm, V. (2011). Orthodoxie versus Heterodoxie? Europäisch-christliche Konzepte und Begrifflichkeiten in den Schia-Studien. Im B. Schnepel, G. Brands und H. Schönig (Hrsg.). Orient - Orientalistik - Orientalismus: Geschichte und Aktualität einer Debatte (ss. 71-92). Bielefeld: Transcript Verlag.
Posch, W. (2013). Osmanisch-safavidische Beziehungen 1545-1550: Der Fall Alḳâs Mîrzâ. Wien: Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften.
Schmitt, R. (2013). Iranistische Forschung in Deutschland und Österreich. Spektrum, 4(2), 50-70, Verfügbar um: http://spektrum.irankultur.com/wp-content/uploads/2013/04/ Iranistische-Forschung-in-Deutschland-und-%C3%96sterreich.pdf.
Schnepel, B.; Brands, G. & Schönig, H. (2011). Orient - Orientalistik - Orientalismus: Geschichte und Aktualität einer Debatte. Bielefeld: Transcript Verlag.
Schwarz, F. (2012). Politische Krise und kulturelle Transformation im mongolenzeitlichen Iran. In S. Jalkotzy-Deger und A. Suppan (Hrsg.). Krise und Transformation (ss. 168-179). Wien: Harrassowitz Verlag.
Schwarz, F.; Fragner, B. & Kauz, R. (2014). Wine Culture in Iran and Beyond. Wien: Verlag der ÖAW.
Siebertz, R. (2013). Preise, Löhne und Lebensstandard im safavidischen Iran; Eine Untersuchung zu den Rechnungsbüchern Wollebrand Geleynssen de Jonghs (1641-1643). Wien: Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften.
Wiedemann, F. (2012). Orientalismus. Docupedia-Zeitgeschichte, DOI: 10.14765/zzf.dok-2185.

  • تاریخ دریافت 23 آبان 1402
  • تاریخ بازنگری 19 دی 1402
  • تاریخ پذیرش 18 اسفند 1402