ایرفا irfa rahbord journal راهبرد علمی پژوهشی پژوهشکده تحقیقات راهبردی علوم سیاسی مقاله علمی مجمع تشخیص مصلحت نظام
Iranian Review of Foreign Affairs

Iranian Review of Foreign Affairs

سیاست ناامن سازی چابهار و الزامات راهبردی (مطالعه موردی کریدور شمال- جنوب)

نویسنده
عضو هیئت علمی پژوهشکده تحقیقات راهبردی، تهران، ایران
10.22034/irfa.2025.219521
چکیده
به رغم موقعیت منحصر به فرد ژئواستراتژیک و ژئواکونومیک ایران و قرارگیری در مسیرهای ترانزیتی مختلف از جمله کریدور شمال- جنوب توجه لازم و کافی به این ظرفیت فوق‌العاده نشده است. ظرفیت ترانزیتی ایران موجب گسترش و تقویت دیپلماسی اقتصادی ایران در بین کشورهای جهان و در نتیجه وابستگی بیشتر کشورهای دنیا به همکاری اقتصادی با ایران خواهد شد و کاهش تحریم پذیری اقتصاد ایران را به همراه خواهد داشت. متاسفانه کشور ما در چند سال گذشته، با روند نزولی میزان ترانزیت روبه رو بوده است. این روند کاهشی اگرچه متأثر از تحریم‌ها و وقوع بحران کرونا بوده، ولی ارتباط مستقیم و معناداری نیز با اقدامات خارج از مرزها و عملیات خرابکارانه و از جمله حملات تروریستی در کشورمان داشته است. این پژوهش در پی پاسخ به این سوال است که گروه‌های تروریستی و سایر بازیگران رقیب در رقابت‌های کریدوری شمال- جنوب با ایران چه هدف یا اهدافی را دنبال می‌کنند؟ در پاسخ به این سوال این فرضیه مطرح می‌شود که انجام حملات تروریستی متعدد توسط عوامل گروه تروریستی جیش‌العدل در جنوب شرق کشور، موید این نکته است که کشورهای رقیب به عنوان دست پنهان از گروه‌های تروریستی کوچک حمایت می‌کنند تا از طریق سیاست ناامن‌سازی کریدوری ایران، به منافع خود که همان کنار زدن ایران از عرصه رقابت و ارتقای جایگاهشان در رقابت‌های کریدوری تجاری است، دست یابند. آنها این سیاست را از مسیر پیگیری سیاست ناامن سازی کریدوری ایران دنبال می‌نمایند تا از این طریق سرمایه‌گذاران خارجی را برای ادامه کار خود در بندر چابهار در جنوب شرق کشور دچار تردید و یا انصراف نمایند. انجام عملیات‌های هدفمند و کور تروریستی از جمله هدف قرار دادن غیرنظامیان، حمله به مراکز نظامی، کاشت مین، تله‌های انفجاری و بمب‌های کنار جاده‌ای در مسیرهای مواصلاتی برخی از اقدامات این گروه‌ها جهت ناامن نشان دادن مناطق جنوب شرق ایران به ویژه بندر چابهار است تا از این طریق نقش جمهوری اسلامی ایران را در ترانزیت جهانی بسیار کم‌رنگ کرده و به مرور آن را به کلی خنثی کند. لذا درحالیکه رقبای ایران در حال گسترش قدرت خود از طریق توسعه ناوگان حمل و نقل و ارتقای جایگاهشان در کریدورهای تجاری هستند، اگر سیاستگذاران و متصدیان امر، چالش‌های پیش‌روی امنیت مرزها و ناوگان حمل ونقل و تجارت خارجی کشور را برطرف نکنند، ایران از ماراتن جهانی حذف می‌شود؛ چراکه، دنیا معطل ایران نمی شود و راههای ترانزیتی جایگزین پیدا می‌کند.
کلیدواژه‌ها

Akramiyan, Seyyed Mohammad Hossein & Hosseini Zadeh, Seyyed Mohammad Ali (2020). Discursive Analysis of the Anti-Security Discourse of the Jaish al-Adl (Jaish al-Zulm) Terrorist Group in Sistan and Baluchistan. Afaq Security Quarterly, 13(47).
Habibi, Seyyed Amin & Ghorbani, Zahra (2017). Islamic Radicalism Movements in Baluchistan and the Security Threat to the Islamic Republic of Iran. Nations Research Monthly, Second Series, Issue 22.
Rahmani Saeed, Hadi (2015). Factors of Convergence of the Baloch Ethnic Group with the Government and Its Impact on Political and Social Security in Sistan and Baluchistan Province. Master's Thesis, Tehran, University of Farabi Sciences and Technologies.
Farheekhtegan Newspaper (2024). MKO and Support for Anti-Iranian Terrorism. 05/03/2024.
Shah Mohammadi, P. (2017). Strategic and Security Challenges of China's Strategy for the Islamic Republic of Iran. Central Asia and Caucasus Quarterly, (100).
Kaveiani, Hassan; Ebrahimi, Hossein & Saeedi, Bijan (2018). Futurology of Possible Scenarios of Terrorist Groups in Sistan and Baluchistan Province. Scientific Quarterly of Defensive Strategy, 17(65).
Nasiri, Ali (2018). Chabahar, the Battleground of Asian and Middle Eastern Rivals, accessible at IRNA.
Kaplan, Robert D. (2017). The Return of Marco Polo’s World and the U.S Military Response. Center for a New American Security (CNAS), May, Available at: http://stories.cnas.org/wp-content/uploads/2017/05/CNASSTORYMarcoPolo-Final.pdf, accessed on: 26/ 02/ 2017
Molazehi, Pir Mohammad (April 24, 2024). Behind the Scenes of the Competition between Iran and Pakistan in Chabahar and Gwadar Ports, in conversation with Farheekhtegan. available at Fararu.
 
دوره 15، شماره 1 - شماره پیاپی 39
اردیبهشت 1403
صفحه 95-118

  • تاریخ دریافت 02 اردیبهشت 1403
  • تاریخ بازنگری 02 مرداد 1403
  • تاریخ پذیرش 02 شهریور 1403