ایرفا irfa rahbord journal راهبرد علمی پژوهشی پژوهشکده تحقیقات راهبردی علوم سیاسی مقاله علمی مجمع تشخیص مصلحت نظام
Iranian Review of Foreign Affairs

Iranian Review of Foreign Affairs

گفتمان سیاسی غرب در مورد اسلام و واکنش دنیای اسلام

چکیده
روابط غرب با شرق اسلامی (دنیای اسلام) مورد مهمی در بحث دین و همزیستی مسالمت آمیز می‌باشد. تسلط گفتمانی مخالف با همزیستی مسالمت آمیز مانع بزرگی در مقابل برپایی صلح و گسترش روابط میان دو جهان است. گفتمان سیاسی میان غرب و جهان اسلام، با وجود عدم مداومت در طول زمان، در زمان مدرن بر سه اصل مهم پایه گذاری شده است: دیگر انگاری، نژاد گرایی و برتری. به زبان دیگر، غرب تصویری متفاوت و منفی از اسلام ارائه داده است، در حالی که لیبرالیسم را به عنوان بهترین مدل فرهنگی ارائه می‌کند. جهانی کردن این مدل از طریق تجدد گرایی و ابزارهای فنی دنبال شده است. این گفتمان برای مدتی طولانی گفتمان غالب بوده به گونه‌ای که حتی شرق نیز این مدل را پذیرفته و به گسترش مدل «حاشیه مرکزی» در همزیستی بر اساس نظریه والرشتاین پرداخته است و به تدریج به گفتمان رقابت اسلامی تبدیل شده است. اسلام سیاسی با رد گفتمان غرب برای بهبود هویت اجتماعی و سیاسی خود تلاش کرده است. بعد از واقعه ١١ سپتامبر هر دو گفتمان به سمت بنیاد گرایی پیش رفت و رقابت و رویارویی جایگزین همزیستی شد. در واقع جنگ سرد دوم بین غرب و اسلام به وجود آمد. به نظر می‌رسد چنین وضعیت دو گانه‌ای خواستار ادامه هیچ گونه گفتمان تاثیر گذاری نخواهد بود. در این مقاله عناصر و مراحل ایجاد چنین گفتمانی و تاثیرات آن بر چالش‌های موجود بررسی خواهد شد.
کلیدواژه‌ها